Archives for category: Uncategorized


Özlem yalım Özkaraoğlu is back at her design studio after 5 years of break given for the preparations of the first İstanbul Design Biennial, organized by İKSV in 2012.

One of the products included in Studio OYO’s latest collection, is significant as it focuses on a very traditional arts and crafts technique: quilt making. Her new designed series of quilts come up as a contemporary interpretation of the traditional products.

Similar to many other cultures, quilt and quilt making has an important role in Turkish culture throughout history, as a daily life need. Quilts are still sewed for young ladies as a common dowry tradition, and are maintaining a matter in the villages of Anatolia, but not at the urban life. This craft could be kept only alive with craftsman who is experienced in art of quilting and the tradition passes from father to son; nevertheless, ready-made products are replaced with these hand-made quilts, in the modern life. The main reasons of the increase in the preference of these new substitutes are their feasible prices and the practical materials used, yet they are unnatural synthetic fibers.
The cultural heritage is now on the verge of extinction as the new generation is not willing to continue father’s workmanship, and the number of elderly craftsmen are decreasing day by day.
‘I am impressed by my own environment and interested in modernizing the values in our traditional culture as many of my colleagues’ she states and adds: ‘If we can release these every-day product which is stuck in dowry tradition by reconsidering the materials, colors and patterns, and make people embrace the idea, then we can bring in this traditional craft to the next generations!”
A totally new combination of colors (both at cover textiles and sewing ropes) are used in the new series of design, besides futuristic and modern pattern designs. They are more masculine when compared to the former quilts. They offer a comfortable elegance besides their being 100% natural with their materials. These new quilts are waiting for their new enthusiasts as they are offering a unique, valuable yet healthy night sleep item.
The designer also underlines the fact that :“ The people prefer natural products rather than synthetics which means that its time to remember the value of the former habits!” and adds: “ It was impossible to be interested in such an issue.”
The preliminary product of the series is also important as its being the first one, and is named as “Belis” which is also the intern’s name who worked with the designer during the product development. Also a documentary film has already been launched with the product, in which one can see all the details about the process and meet the craftsman “Cemal Usta” who believed in the designers and put his effort.
The studio is now working on the possibilities of exhibiting the collection abroad.


Turkish design news ; by özlem yalım

Interview with Istanbul Design Biennial Director Özlem Yalım Özkaraoğlu
IKSV (Istanbul Foundation for Culture and Arts) assured the leadership of improving cultural life of Istanbul for 40 years. Introducing the first Istanbul Design Biennial, Ozlem Yalım Özkaraoğlu states that it was inevitable to see the need deriving from the base of the design society, especially in the last 10 years when the creative industries became a more important issue. We had an enlightening talk with Özlem Yalım about the first design biennial, its expectations and the reasons for initiating such an event in Istanbul.

Istanbul Design Biennial Director Ozlem Yalim

Can we talk about the history of design in Istanbul?
The design education has 40 years of history in Istanbul (and also in Turkey) yet the architecture is earlier. The leading technical and art based universities integrated “industrial design” in their academic program, together with the young Turkish Republic’s industrial…

View original post 750 more words

mimarlar odası’nın devlet dairesi görünümlü binasında bir toplantıdan çıkıyoruz… kitabevine girmeden gitmek olmaz…saydım tam 10 tane kitap almışım…150 Tl harcadım.. geçen hafta yaptığım basel/ paris seyahatinden 32 kg kitapla döndüm ve omuzlarım halen ağrıyor.( kg bilgisi verdim çünkü bagajımı vermek için bir ozlmylm kalsiği olarak dil dökmem gerekti ve excess ödemedim;-)) aldığım tüm bu kitapları salondaki ahşap masının üstüne yığıyorum. aralarında dergiler de var… burada bırakmamın sebebi gözümün önünde olmaları ve onları okudukça/ sindirdikçe göz önünden kaldırıyor olmam… başka türlü sistemi çalıştıramıyorum…kitaplar bir yana bu kitapevinde bir defter serisi dikkatimi çekmiş ki almışım.. TEMA tarafından hazırlanmış ” eco” defterler…FSC kağıt ormanları sertifikasına sahip kağıtlardan üretilmişler..yani bu üretilen defterler için kesilen her bir ağaç için bir yenisi ekilmiş.. içimiz rahat.. kanımca kapak tasarımı çok daha başarılı olabilirdi ama düşünce ve mesajı güzel olduğu için hemen bir set edindim.. kızıma verecegim. güzel olan bu set içinde bir kareli, bir çizgili ve bir de düz sayfalı defter mevcut. üçlü set fiyatı 16.50TL… TEMA ya katkınız oluyor sonuçta.

Trip to borders, trip to design…

Why do we create? Why do we do this, instead of going between home and work, and further more, instead of only doing what is expected from us to to do and nothing else? why do we always run after new ideas? Why do we produce? İnstead of being satisfied with what’s in our hands?
Always more!
Creativity is motived by the “needs”at first hand.Mankind produced the first cloth from the skin of an animal, because he was cold. He invented the wheel only because he was really really tired;and also carved the bowl in order to carry his water. He did his tools for all of his inventions and also his weapons in order to survive.
As the time passed, all the men’s creations differentiated from each other, some good and some bad. Then, begun the intelligent games. He began to ran after ” to own as good as others” and “ to own more better than others”. As he produced and owned his inventions, his power to survive, his prestige and money has also increased in parrallel . Now the rule was clear: He was existing as he produced. İt didn’t matter whether it was a product, or an idea.
He was more powerful, smart, safe and happy trough his new ideas, and inventions . his brain was ordering this balance.
The rules and instincts have stayed the same during this period parallel to mankinds evolution.millons of people are creating new ideas, new technologies, and new products all over the world today. Yet, they also create the tendencies and trends in order to shape their future too.
Every idea, and product has another alternative, another form and every problem has an alternative solution.. The variations are more than the curves in our brains.The circumstances are hard.( Its like) everything is touched, everything is invented and have been tought. İt may be a little boring; but the rule is rule.:
You exist as you produce. You can’t survive if you don’t have new ideas, new technologies. when this is not enough, you have to be “different”. So,
What will you do?
You will switch the circuit inyour brain to reverse. You’ll programme it to think the reverse of what the crowds think; and also you’ll try to find out what they never be able to think. You’ll just look the other way that they look.
You will see that this won’t work out too.
Then,you should really be different . may be vierd. May be’ll be brave. You’l go on what they really haven’t been brave’ll break the tabuu’s. You’ll disturb them with what you think, say and’ll be the one whom they cannot be.
You will trip trough the borders. Touch the edges.. and…
Now you’re different again.
Mankind travels at the borders, only for this. This is the logical explanation. On the other hand , mankind is very emotional whether its a woman or man and whether it seems all under blocks.
As everything has two sides in life, also does the brain, like night and day,ying and yang, good and bad ,or white and black…
Emoiton and logic.
Our emotions deny the solution of our logic, and only eagers to escape from the society,being distant, being different, instead of the feeling of surviving in such hard circumstances.
And also, the crowds will mark him as if he is pshycologically ill, disturbed, vierd, even crazy. Altough he is the most smart man, who has undestood the main rule and the balance of life, but he can’t get rid of marked as if he is anti-social or crazy .By travelling at the borders, he won’t be able to be displaced or criticised during his fight. He is socially gulity now, as he is missing for what is different, . he feels, he thinks different. And he creats what is different
All smarts are marked as crazy.all smarts travelled at borders. And created at the edges.
Nothing to do. World is such a place .
Design is the reflection of creativity in capital economies. İt’s all about the work of organising the functional, aesthetic, ergonomic , perceptional and material needs of an idea which has potential to sell.
The basic instinct of man to survive in life is here adopted to business with all balances .For more money, more compettiveness design is a “must”. The perception of good design also differs day by day; Trough history, it was done by form and aesthetics mostly, and then by function and material and now mostly by innovative techniques of production.
Now, we remember mostly the radical designs. Those which really at the edge with its forms. Those which offers totally new materials, those which pushes the methods of poduction. Only these can make a difference. There is no way.
We don’t say any thing even “good” unless it takes us to surreal or tale- like athmospnere, or if does not lays down our walls. We also remembered the motto” less is good” in order to resist this. We tended to minimalism to make our souls plain. But this was totally out of the life’s rule.
Man, by himself is the maximalist design in the world. His desires, his perception and like is at a high level. The brain- intelligence is an evolving matter, it gets bigger and larger as if a baby who is always hungry.
There won’t be the limits of intelligence and also creativity and design.
İt will always travel at the borders
Günümüzde tasarımın son noktalarından bir kaç örnek… hiç birini unutmayacaksınız. Çünkü o kadar farklılar ki.. bir sürü ürün, bir sürü mekan hafızanızın denizlerinde boğulup giderken, bu görüntüler, isimler ise hayatta kalacaklar. Çünkü onlar, sınırlarda gezinen tasarımlar.
( tabii ki) bir alman olan Frank Krocker, 15 yıllık klasik giter üretiminin sonrasında, bir müşterisinin taşımaya yönelik kompakt bir tasarım talep etmesi üzerine yeni bir gitar tasarımı yapmaya koyulur 1995 yıllarında…
ve ortaya, akustiği sadece klasik gitar silüetini andıran çerçevesinde sağlayan ve kusursuz titreşim ileten yüksek kalite telleri ile naturel bir ses vermekten geri kalmayan “frame guitar” çıkar. Alışıldığı üzere , kimse boşlukta duran birkaç telden ibaret bu gitarın performanısna inanmaz önceleri. Ama durum bugün çok farklı. Radikal tasarımı ile diğerlerinden tümü ile farklı olan bu gitar bugün, en iyi ses veren elektro akustik gitarlar arasındadır.
Stefan Sagmeister, kimileri için tam bir “kaçık”. Tasarım= osurmak, diyebilecek kadar kenidne özgüveni olan bu grafik tasarımcının bu sınırlarda gezinen radikal bakış açısı doğal olarak işlerinin de yorumlanmasında yardımcı oluyor. Bu yazım için seçtiğim tek bir işinde bile bunu görmek mümkün. AIGA ve Cranbrook Academy of Art ‘ın 1999 da düzenlediği bir seminer için yaptığı postere baktığınızda, bu görüntü de içinizde yer edecek.çünkü sizi rahatsız edecek kadar radikal…. o kadar alışılmadık bir görüntü ve üstelik mesajlarını da balyoz gibi indiriyor kafamıza.sınırlarda gezinirken bizi de oralara çekebiliyor.
Günümüzün en radikal mekanlarını tasarlayan isimlerinden biri Zaha Hadid.. neden? Çünkü herkes tasarımlarını bilgisayarda yapıyordu. Ama o en imkansız gibi görünen organik formları ekranlardan çıkarıp 3. Boyuta taşıdı. Bir anda mekanların algıları da değişiverdi.onun tasarımlarında hayaller ve masallar var. insanın beyin kivrimlarından, gerçek hayata geçmiş olan radikal formlar, ve hep ama hep sınırlarda gezinen üretim ve malzeme teknikleri.
Yine zaha hadid in de içinde bulunduğu 19 tasarımcı tarafından gerçekleştirilen Madrid deki Hotel Puerta America, açıldığı günden bu yana pek çok yazıya konu oldu .her bir mekanı, günümüzün en önde gelen tasarımcıları tarafından tamamen “ imkanısızı yaratmak” konsepti ile yaratılan bu otelin, tüm butik otellerindeki gibi her mekanı birbirinden farklı. Her biri değişik bir yaşam tecrübesi sunun bu mekanlar, aynı zamanda tüm mekansal algılarımızı zorlarken,estetik ve fonksiyonel beklentilerimizi de şaşırtıyor. Günümüzün en fazla sınırlarda gezinen mekanı olma özelliğini – en azından bende- hala koruyor.
Sahne tasarımı da sınırların mekansal tasarım anlamında en zorlandığı alanlardan biri. Çünkü orada yenilik ve farklılık ihtiyacı çok daha fazla… rekabette. O zaman sınırlara uzanıyorsunuz işte ve gottfreid helnwein gibi sahneye küvetleri koyup kareografinizi onun içinde kurgulayabiliyorsunuz.( sevgili grafikerim ve bence iyi bir sahne tasarımcısı olan Turgut Kocaman’ a teşekkürlerimle) kimileri beğenmeyecek, “saçma “ bulacak ama her şart altında bu sahnede izlediğimiz gösteri de diğerleri gibi aklımızda kalacak.

Çünkü sınırlarda geziniyordu… p. glass ın notaları, g.borges in kelimeleri,w.wenders in filmleri, c. bukowski’nin tüm yaşamı gibi….

Öncelikle 2010 banyo dekorasyon trendleri neler olacak? Tüm dünyada banyo dekorasyon konsepti neler üzerine kurgulanacak?

Yukarıdaki soruya bağlı olarak bu trendlerin ortaya çıkış nedenleri neler?

2010, yaşanan ekonomik ve çevresel gelişmeler nedeni herkesin hayata farklı baktığı bir dönem; bana sorarsanız 21. yy gerçeklerinin gerçekten yaşamda hissedildiği ilk yıl olacak. Bu şartlardaki gelişmeler doğal olarak insanın tüm çevresine ve çevresini saran mekanlara, eşyalara da yansıyor.

Zaten bir süredir yaşanan “eve dönüş” eğilimi bu dönemde artış gösterdi; ancak bu kez içindeki “ sığınma, korunma, huzur” gibi faktörlerden sıyrılarak “ evdeki mutluluğum, evdeki lüksüm ve evimde beni şımartan faktörler” gibi temalar ile birlikte zenginleşti. Hayatlarında güçlükler ile karşılaşan insanlar, iç güdüsel olarak aradıkları mutluluğu çevrelerini donatan eşyalardan ve mekanlardan bekler oldular. Eskiden mutfak, banyo, ofis gibi alanlar fonksiyon öncelikli iken artık bunun yanında daha çok “ iyi hissettiren” “ ruhları okşayan” detay ve malzemeler var.
İçsel bir lüks arayışındayız… bedene yöneliyoruz, kendimizi şımartmayı, iyi görünmeyi ve böylece daha iyi hissetmeyi istiyoruz.
Mekanlar bu nedenle olabildiğince genişliyor. Avangard malzemeler ve yaklaşımlar özellikle ıslak hacimlerde ortaya çıkıyor. Bu alan kişinin bedeni ile başbaşa kaldığı bir yer olarak tüm bu duyguların yansımasına sahne oluyor. Banyolarda geçirilen zaman arttıkça buradaki, eşyalar ve döşeme stilleri ön plana çıkıyor.
Sauna veya buhar odası gibi kısımlar nerede ise vazgeçilmez oldu. Sakinleşmek ve derinlemesine bakım giçin gerekli her türlü donanımlar artık banyolarda yer alıyor. Burası aynı zamanda dinlenilen ve düşünülen yer. Bir tür terapi ve huzur mabedi.. diğer taraftan tutkuların merkezi. Bu duyguların tümü seçilen eşya ve malzemelerde kendini gösterirken hayal gücü elbet sınır tanımıyor.

Diğer yandan, 21. yy isyanların yılı olarak tarihe geçeçek görüşündeyim. 20 yy dakinin tersine bu kez toplumsel tdeğil, kişisel bir isyan bu. Kendini keşfeden ve ön plana alan, bireyselleşen, biraz bencilleşen insan, genel olana , alışılageldik olana aşırı bir tepki gösteriyor artık, ve hemen diğer kutuplara doğru yöneliyor.
Beyaz eşyaların hemen hemen tümünün renklenmesi, hatta tam zıt renk olan siyah olması bunun en güzel yansıması tasarım alanında. Aynı duygu elbet mekan tasarımında, banyolarda da ön plana çıkıyor. Daha açık renklerin hakim olduğu, soğuk malzemeler ile donatılan banyolarda, siyah, antrasit veya kişinin sevdiği tutkularını yansıtan diğer renkler artık hakim oluyor.Koyulaşan renklerin yanısıra kişiliği aruları yansıtan dev panoler, portreler, heykeller veya bitkiler çokça yer alıyor. Kumaş ve duvar kağıdı nerede ise vazgeçilmez bir unsur olarak ortaya çıkıyor.
Işıltının, parıltının insana verdiği heyecan ve mutluluk zaten eğilim olarak hemen hemen tüm estetik alanlarda ortaya çıkmış; kendini çok uzun zamandır belli etmişti. Işıltılı ve parlak malzemelerin banyoda kullanılması, yaratılan efektler ve gölge oyunları ile birlikte, biraz merak edilesi bir dünya oluşturuyor banyolarda.
Diğer yandan suyun cazibesi, başta psikolojik olarak sahip olduğu iyileştirici gücü, nihayet Bergama’daki Hipokrat yazıtlarından kurtuldu ve artık hayatımıza iyice karıştı. Su, banyoların baştacı olarak olabilecek en görkemli en değişik ve en efektif şekilde yer alıyor banyolarda. Armatür tasarımına yansıyan bu trend, özellikle beklenmedik yerlerden suyu taşıyan, akıtan ve bol miktarda suyu bir anda akıtan ürünlerin doğmasını ve banyolarda yer almasını sağladı. Bu eğilim de çokça karşımıa çıkıyor ve çıkacak.

Sizin yeni dönem projelerinizde tasarımlarınızın özünü neler oluşturacak?
Ben zaten tüm tasarımlarımda ve kurgularımda tasarımcı egosu ile yola çıkmak yerine önce o mekanı , o eşyayı kullanacak kişilerin iç dünyalarını keşfetmeyi, oyunun ilk kuralı edinmiş bir kişiyim.
Ben kurgularımı yaparken tüm o kişilerin isteklerini anlamaya çalışıp bunlar üzerinden kendi hayalerimi kurmaya çılışıyorum.
Genel olarak kabul görmüş “ tasarımcının tarzı, imzası” söylemine katılmıyor hatta bunu biraz da klişe buluyorum.Bence bu bakış açısı içinde bulunduğumuz dönemin ihtiyaçlarını karşılamıyor. Artık dünyanın, çevrnin, ekonomik şartların ve insan psikolojisinin çağındayız. Benim işlerimde Asıl olan o mekanın/ eşyanın sahibidir. O kişinin ruhunu yorumlayabilir ve yanısatabilirsem ne ala ! açıkçası işimin en büyük zenğilniğinin ve keyifli kısmının da burası olduğunu düşünüyorum.
Elbette her zaman bu istek ve arzuları, teknik doğrulara ve fonksiyona çekmeye çalışıyorum. Gerek kalite gerekse teknik doğrular konusunda biraz tavizsizim.
Bu senenin eğilimini yansıtan bir şekilde, zaten önceden de estetiğe yönelik ön kabullerim olmadı. Bu nedenle yeni projelerimde de tamamen ihtiyaçların, isteklerin, arzuların kalite çerçevesinde yorumlanarak sunulduğu tasarımlar gerçekleştireceğim. Özellikle biraz daha klasik, ruhu ve ardındaki hikayesi daha zengin işlere imza atmak isteğindeyim. En büyük özelliğim olduğuna innadığım hızlılığımı ise yeni dönemin en büyük ihtiyacı ve en büyük trendi olarak görüyorum. Kimsenin vakit ve nakit kaybetmesine imkan vermeyen, üretken ve verimli kurgulanmış tasarım süreçlerini yönetecek ve kararlarımı, seçimlerimi bu şekilde yönlendireceğim.

evet anlıyorum, mesleği korumak adına onurlu bir savaş… insanoğlu erk adına hep sınırlar koşmak istemiştir zaten, hayatına, işine, aşkına…
ancak bir o kadar da densiz, kendini bilmez bir savaştır bu bir öte yandan.
her zamanki gibi dünya başka bir yerde koşuyor, Türkiye ise başka bir yerde… multidisiplinary/ çok disiplililik, multiculturism / çok kültürlülük bugün tüm dünyada bir lüks; yükselen değer. bizler ise doğuştan sahibiz, yaratıcı alanlardaki her türlü “çokluğa” ! bunun bir itici güç, bir avantaj, bir strateji noktası olarak görüleceği yerde hala küçük krallıklarımızda güç gösterileri peşindeyiz. Bunun için başarılı iki mimarın da dava edilmesi olayı daha da trajikomik bir boyuta taşıyor. düşünün ki dünyada, başarı kimin tarafından sergilenirse sergilensin alkışı hak ediyor burada ise her zaman bir alaşağı etme, karalama çabası..
bilmeyenler bilsinler ki tüm yaratıcı disiplinlerin ( mimarlık, iç mimarlık, ürün tasarımı, grafik tasarım) temel eğitimi ( basic design) evrenseldir ve aynı temelde verilir. tüm bu disiplinler bir bütünün ayrılmaz parçalarıdır; doğaldır ki, birini başarılı olarak icra etmek için büyük resmi görmek şarttır… birini icra ederken digerini düşünmemek us’a aykırı ! bunu anlamayan zihniyetlerle uğraşırken bizler; köprünün altından çok sular akıp gidecek.
şimdi sorarım size ey iç mimarlar, mimarın biri kalkmış, yıllardır koltuk tasarlıyor; Türkiye’nin en değerli mobilya markası olmuş son 40 senedir.. üstüne yetinmemiş, bir de çay bardağı tasarlamış ki ünü 7 cihanda bilinir… ne yapalım ? biz tasarımcılar olarak kendisine dava mı açalım? bundan da geçtim, asıl sorum, ya biz tasarımcılar kalkıp da iç mimarlar mobilya tasarlamayamaz diyip; iç mimarlara karşı yetki ve yeterlilik belgesi isteminde bulunursak? ne yapacaksınız o zaman ey iç mimarlar?
ya mimarinin önemli bir unsuru olan iç mimarı hakkında müellif mimarlar iç mimarların yetkilerini kısıtlayacak şekilde organize olurlarsa ne olacak?
bırakın allah aşkanı.. boş işyer bunlar ! eğer bir işçi ise bile, işini dürüstçe, hakkı ile yapan yapsın;bırakın.
bir işi olmayanlar da evlerinde, oturdukları yerden ve can sıkıntısından yeni gündemler icat edip, mideleri bulandırmasın. Türkiye sayelerinde mehter marşı misalı, 3 ileri 2 geri!

Endüstriyel tasarım seri üretim için tüketici ihtiyaç ve problemlerine yönelik, estetik, işlevsellik, ergonomi, malzeme bilgisi, pazarlanabilirlik, üretim yöntemleri ve imkanları gibi çeşitli kriterleri gözeterek yeni ürünler tasarlamak anlamına geliyor. Türk Patent Enstitüsü, “Bir ürünün tümünün, bir parçasının ya da üzerindeki bir süslemenin; çizgi, şekil, biçim, renk, doku, malzeme, esneklik gibi insan duyularıyla algılanan çeşitli unsurların oluşturduğu bütünü ifade eder” şeklinde tanımlıyor. Kısacası cep telefonundan beyaz eşyaya, arabadan çay kaşığına, masaüstü ürünlerden bilgisayara, mobilyadan aydınlatma elemanlarına kadar sayısız ürünü kapsıyor. Tahmin edileceği gibi endüstriyle birlikte ortaya çıkan endüstriyel tasarımın Türkiye’de bir kavram olarak ortaya çıkması 1990’lı yıllara dayanıyor. Modern sanayileşme hareketinin 1960’larda başlamasına karşın, endüstriyel tasarım bir mesleki eğitim olarak 1970’lerde verilmeye başlandı. Tasarım danışmanı, endüstri ürünleri tasarımcısı Özlem Yalım, günümüzde endüstriyel tasarımda 250 civarında tasarım alt başlığı olduğunu, ancak Türkiye’de ağırlıklı olarak mobilya, beyazeşya ve aydınlatma sektörünün tasarım çarkını döndürdüğünü söylüyor. Endüstriyel tasarımın mesleki anlamda henüz emekleme aşamasında olduğunu düşünen Yalım’a göre Türk tasarımcıları yurtdışındaki pek çok tasarımcıdan daha yaratıcı. Taklitçilikten özgün tasarımlara doğru gidiş var, ancak Türkiye’nin malzeme çeşitliliği ve üretim konularında eksiklikleri var. Bu nedenle her tasarlanan ürün ekonomik ve hızlı bir şekilde üretilemediği için hala yurtdışındaki tasarımlara bağlıyız.
ODTÜ Endüstri Ürünleri Tasarımı bölümünden mezun olan Yalım, mobilya, aydınlatma ve mekan tasarımı projelerinin yanında çeşitli şirketlerde, tasarım ve proje direktörlüğü yapmış bir tasarımcı. Yurtiçi ve yurtdışındaki belli başlı tasarım etkinlik ve projelerinde aktif olarak rol alan Yalım, 2005’te Türk tasarımcıların yurtdışı tanıtım ve pazar olanaklarını desteklemek amacıyla Designers of Turkey (d.o.T.) adlı bir organizasyon kurdu ve bu marka tescillendi. Bu çerçevede Türk tasarımının ve tasarımcılarının tanıtımı ve ticari potansiyeline yönelik olarak sektöre katılmasına çalışan tasarımcı, son yıllarda çeşitli tasarım etkinliklerinin fikir, konsept gelişimi, proje yönetimi ve uygulamaları konularında çalışmalarını yoğunlaştırdı. Halen pek çok tasarımcı ve kuruluşa tasarım danışmanlığı hizmeti veriyor ve çeşitli kuruluşlar adına tasarım odaklı projeler ve etkinlikler oluşturuyor.

Endüstriyel tasarımın Türkiye’deki gelişimini nasıl değerlendiriyorsunuz? Bu süreçte ekonomik, sosyal olaylar endüstriyel tasarımı ne yönde etkiledi?
Tasarım Türkiye’de 1990’lı yıllarda yeni bir kavramdı. Tasarım arz ve talep dengeleriyle, yani bir ülkenin ekonomisi, sanayisi ve sosyal olaylarıyla çok paralel bir meslek. Eğer o ülkenin ekonomisi ve sanayisi iyi gitmiyorsa zaten endüstriyel tasarım oluşumundan söz edemeyiz. Tasarımcıya ihtiyaç olması için pazarın ona ihtiyaç duyması şart. Türkiye’de bunu göremedik. Yıllarca otomotiv, cam gibi belli başlı sektörlerde birkaç belli başlı firma rol oynadı. Bu firmalar da ürünlerin tasarımını çoğunlukla dışarıdan alıyorlardı. 2000’lere kadar endüstriyel tasarım adına çok önemli işler yapılmadı.( paşabahçe nin bahardalı tabakları hariç!! – önder küçükerman) Birkaç bireysel tasarımcı ve Endüstriyel Tasarımcılar Meslek Kuruluşu (ETMK) bunun savaşını sürekli olarak verdi. 2000’lerden sonra sanayiyle birlikte tasarım da sektörleşmeye ve gelişmeye başladı. Markalaşmaya verilen önemin artmasıyla pazarlama ve reklam dünyası canlandı. Markanın altında özgün, farklı ve kaliteli ürünler olmayınca tasarım ihtiyacının farkına varıldı. Örneğin 2000’lerde KOBİ olgusu ortaya çıktı ve pazarda rekabet arttı. KOBİ’ler tasarıma yatırım yapmaya başladı. Büyük firmalar zaten bunu yapıyor ve ürün yelpazelerini genişletiyordu. Global pazarlar daha yakın markaja alındı.Bizler de yurtdışı etkinliklerde de yer almaya başladık. 2004’te ETMK olarak Tendence LifeStyle Fuarı’nda bir Türk Tasarım sergisi daveti aldık. Daha önce bazı yurtdışı etkinliklere katılım olmuştu ama bu fuar için seçilen 13 ürünle ilk defa tasarımcılarımızın ürünleri yurtdışında ticari bir ortamda sergilendi. Böylelikle yurtdışı pazarına adım attık. Tasarımcılarımız yurtdışında ilgi görebilecek, sipariş alabilecek kalitede tasarımları ile bence ilk kez orada kendilerin ispatladı.. Bugün pek çok tasarımcımız ürünleriyle global pazarda yer alıyor. Ancak yine de sayı ve yarattığı ekonomik etki çok az.. henüz emekleme aşamasındayız.

Peki taklit ürünler bugün yerini ne kadar özgün tasarımlara bıraktı? Endüstriyel tasarımın hangi alanlarında varız, hangi alanlarında yokuz?
Özellikle beyaz eşya sektöründe çok güçlüyüz. Birçok firma kendi tasarımlarını yapıyor ve üretiyor. Ayrıca tabak, çatal, bardak gibi masaüstü objelerde, ev eşyası, mobilya, aydınlatma gibi alanlarda oldukça iyiyiz. Otomotivde de tasarımcılar aktif rol oynayabiliyor eskiye göre. Özgünlük ise firmalara ve kişilere göre değişiyor. Tasarımcının ya da firmanın özünde taklitçilik varsa, yıl 1990 da olsa 2090 da olsa özgün tasarımlar yapamazlar. Bu noktada bilinçli tüketici çok önemli. Hayat kalitesi tasarım ile arttığı için tüketici bilinçlendikçe tasarım hayatımıza daha da fazla girecek. Yaşam kalitesi arttıktan sonra da tüketiciler sorgulamaya başlayacak. 2000’li yıllarda tüketici bilinci oluşmaya başladığı için, firmalar da tasarımının önemini fark etti. Taklit edilen ürün sayısı giderek azalıyor. Bugün firmalar bu bilince sahip, ama ne yapacaklarını, nereye başvuracaklarını tam olarak bilemiyorlar.

Bu konuda firmalar ne yapabilir?
Piyasada çok yetkin tasarımcılar var. KOBİ’ler o tasarımcılarla iş birliği yapabilir. Üniversitelerin bu konuda öğrencilere büyük katkısı oluyor. Ancak hala firmalar nereye başvuracaklarını çok iyi bilmiyor. Bütün dünya ülkelerine baktığımızda, tasarım politikalarının devlet tarafından desteklendiğini görüyoruz. ETMK da kurulduğu günden beri bunun savaşını veriyor. Şimdiye kadarki sergiler, söylemler devletten tasarım için destek alınması amacıyla yapıldı. Bugün Avrupa ve ABD’nin yanında Kore, Çin, Avustralya,israil,Kanada gibi ülkelerde tasarım odaklı stratejiler geliştiriliyor ve çok ciddi çalışmalar yapılıyor. Türkiye’de hala devlet desteği yok. Bu nedenle bir tasarım merkezi kuramıyor, bir meslek kuruluşu olarak ayakta duramıyorsunuz. Bir başvuru merkezi olamayınca da imalatçı ya da firma, gazetede gördüğü ya da arkadaşlarından duyduğu tasarımcılara gidiyor. Piyasada tasarım eğitimi almadığı halde tasarım hizmeti verenler de var. Ancak onlarla iyi bir sonuç elde etmek mümkün değil. Türkiye’nin tasarımda söz sahibi olan bir kuruluşa ihtiyacı var. Bu durum ne yazık ki endüstrimize ve ekonomimize yansıyor. Bunu anladılarsa da neden hala, gerçekleştiremediklerini anlamış değilim. Çünkü pek çok tasarımcı ve akademisyen bu konuda hazır çalışmayı bekliyor.

Siz bu açığı kapatmak adına tasarım danışmanlığı yapmak için 2005’te Designers of Turkey (d.o.T) adlı bir organizasyon kurdunuz. Amaçlarınız neler? Sektöre nasıl bir destek veriyorsunuz?
Doğru düzgün pazarı ve talebi olmayan bir ülkede ürün tasarımcısı olmaktansa, tasarım sektörünün gelişmesi için çalışmayı tercih ettim ve d.o.T.’ı kurdum. Dünyada belirli bir dinamik ve ticari potansiyel yaratan tasarım pazarında Türk tasarımcıların tanıtımını sağlamak amacıyla güçlü bir rol üstlenmeyi hedefliyorum. Çünkü tasarımcı işin sözleşmesi, pazarlaması gibi ticari tarafıyla uğraşmamalı. Bu noktada ben onların pazarına ve hedefine uygun araştırmalar yaparak, onları yönlendirerek, tasarımlarını ilgili yayınlara duyurarak, yurtiçi ve yurtdışında düzenlenen sergilerde bu tasarımları sergileyerek bir güç birliği sağlamak istedim. Tasarımcıların projelerini değil gerçek, pazarlanabilir ve satılabilir ürünlerini gerçek taleplerle ve yeni pazarlarla buluşturuyorum. İlk olarak birkaç tasarımcı arkadaşımla birlikte 21-24 Nisan 2005 tarihleri arasında Prag’da gerçekleştirilen art@interior 2005’ten davet aldık. Pek çok tasarımcının Design Plus isimli özel bir alanda ürünlerini sergilediği bu sergide ürünlerimizle yer aldık. Ardından New York’taki ICFF Fuarı’ndan davet aldık. Türkiye’de de iki tasarımcı için özel iki sergi ile, OBJEKÜLT; türk kültür yaşamından seçme objeler” sergisi serisini başlattım. En son d.o.T’ın internet sitesi üstünde çalışıyorum bu yıl gerçekleştirilen çalışma ile bu sitede ilk kez Türk tasarımları satılmaya başlayacak. Sitede satış yaparak ve çeşitli etkinlikler ve sergiler ile faaliyetlerini sürdüreceğim.

Dünyadaki endüstriyel tasarım pazarına baktığınızda Türkiye’nin hangi konularda geri, hangilerinde iyi olduğunu düşünüyorsunuz?
Türkiye’nin malzeme çeşitliliği ve üretim konularında eksiklikleri var. Bu nedenle her tasarladığınızı ürünü üretme imkanını bulamıyorsunuz. Bizim yurtdışındaki tasarımlara bağlı olmamızın nedeni de bu. Bu noktada iyi tasarımlar yaratmanın anlamı olmuyor. Türkiye’de kaliteli endüstriyel tasarımlar çok az var. Örneğin tasarımcı radikal formlarda tasarladığı koltuğu ürettiremiyor ve kalitesi bakımından hala mahalle arasındaki döşemecinin el yeteneğine bağlı kalıyor. Yurtdışında hızlı, kaliteli ve ekonomik imalat imkanlarına sahipler, ancak oradaki tasarımcıların yaratıcılık konusunda tükenmiş olduğunu görüyoruz. Şu an global pazarda üretilen tasarım ürünlerinin büyük bir bölümünü, o işin malzemesi veya üretim teknikleri konuşturuyor. Örneğin Türkiye’de bir cast-alüminyum malzemeyle sandalye yapmak çok yüksek maliyetli olduğu için firmalar bu tür ürünler üretmek istemiyor. Bir de firmalar dışarıdan bir tasarımcıyla çalışmaktansa kendi bünyelerindeki ekiple yetinmeyi tercih ediyor. Tasarımcıya ciddi bütçeler ayıran, dünya tasarımını çok iyi takip eden, tasarım kültürlerini inceleyen ve danışmanlık hizmeti alan büyük ve kurumsal firmalar da var. Şu an yurtdışı endüstriyel tasarım pazarında malzemeler geliştiriliyor ve bu konuda ciddi inovasyon yapılıyor. İç pazarda bunlardan çoğu kez mahrum kalınsa da Türk tasarımcıların yurtdışındakilerden çok daha yaratıcı olduğunu düşünüyorum. Bu nedenle Türkler aslında yurtdışında tercih edildiğini düşünüyorum. Özellikle avrupada Farklı kültür dokusundan gelen kişiler yeni fikirler ve yeni bakış açıları sebebi ile büyük ilgil görüyor. Bunların arasında Türkler de var. yaratıcılık bizde çok bakir bir biçimde bulunuyor.
Yurtdışında hangi malzemeler ön planda? Özellikle onlarda olup da bizde olmayan ya da maliyeti çok yüksek olanları vurgulayabiliriz. Hangi malzeme, hangi ürünlerde tercih ediliyor. Birkaç somut örnek verebilirsek çok çok iyi olur.

Global pazardaki ürünler ve üretimlerde benim en ilgimi çeken özellikle kalıplı imalatlarda çok iyi oldukları ve ciddi kalıp gerektiren tasarımlar ile ön plana çıkılıyor olması. Poliüretan- plastik ve metal ( alüminyum) bu anlamda iyi işleniyor. Paslanmaz çelik ile kalıplı- presli ahşap işçiliği yurt dışında ciddi bir endüstri iken, Türkiye de sadece iki üç büyük firma var, geri kalan tüm üretim atölye düzeyinde sağlanmakta.
Yurt dışında çevreci- geri dönüşümlü malzameler nerede ise olmazsa olmaz iken, henüz bu kavram Türkiye’ye uğramadı bile.
Laminasyon ve baskı teknolojileri çak gelişkin.. aynı şekilde customized( kişiye özel geliştirilen – üretilen) edilmiş bilgisayar destekli diğital yüzeyler- plakalar, formlar genel olarak tasarım ürünlerinde ön plana çıkıyor…bizler henüz yaygın olarak kullanamıyoruz. Sözgelimi endüstriyel anlamda cam ürettirebileceğiniz 2; porselen ürettirebileceginiz sadece tek firma var bugun Türkiye’de!

Aslında genelde tasarımcılar yurtdışına açılmanın zor olduğundan söz ediyor. Yurtdışında tanınmış tasarımcılarımızın az olduğundan şikayet ediliyor. Bunun nedeni sizce ne?
Yurtdışında bir şey yapılamıyor düşüncesine katılmıyorum. Bu şekilde düşünen kişiler bence tasarımlarını birilerinin bulup kendisine talep edilmesini bekliyor. Bu genç tasarımcı arkadaşlara soruyorum; Hangi Türk tasarımcıya ürünlerini yurtdışı için tasarlayıp sergiledikten, pazar araştırması yaptıktan ve tasarımlarını satmak için çaba sarf ettikten sonra kimse geri dönmedi? Böyle bir şey mümkün değil. Bir kere Türk tasarımcısı daha bu yıl Milano’da doğru düzgün boy gösterisi yaptı. Emek, para ve enerji sarf eden herkes, ürünleri de iyiyse bunun karşılığını alıyor. Orada çalışan ve yaşayan, ürünleri ilgi gören pek çok tasarımcımız var.

O zaman bu noktada tasarımcıların tasarım yönetimi, pazarlama ve satış konusunda eksiklikleri var. Ne yapmaları gerekiyor?
Evet. Bu konudaki eksiklikleri kafa yormamalarından, mesleki olarak örgütlenmenin gereklerini yerine getirememekten ve kolaya kaçmalarından kaynaklanıyor. Biraz kafa yormaları gerekiyor. Eğer bunu yapamıyorlarsa da o zaman profesyonel destek almalılar. Genç tasarımcılar “Ben tasarım yapayım, birileri de gelsin yaptıklarımı beğensin ve göklere çıkarsın” diye bekliyor. Bir ürün ya da bir tasarımcı basında yer aldığında o kişinin çok popüler, çok zeki, çok zengin ve çok başarılı olduğunu zannediyorlar. Böyle bir şey yok. Çünkü piyasada talep yok. Gerçekten piyasada olup da iş yapmaya çalışan herkes bunun bilincinde. Tasarım aynı iş dünyasındaki gibi ciddi bir yönetim işi. Doğru stratejiler belirlemek, doğru pazarlama yöntemleriyle pazarlara açılmak ve rekabet karşısında ayakta kalabilmek gerekiyor. Bir de tasarımcıların kendi arasında birlik olamama ve daha çok bireysel olarak ön planda olma gibi bir durumları var. Türk tasarımcılar birlik olmayı, birbirlerine ve yapılan işlere saygı göstermeyi, bir bayrak yarışı içerisinde olmayı öğrenirse tasarım sektörü devletten istediği desteği alabilir ve daha iyi açılımlar yapabilir.

SORU: Hangi tasarımcılarımızın özgün tasarımlar yaptığını, iyi bir tasarım yönetimiyle yurtdışında var olduğunu düşünüyorsunuz?
Ben İnci’yi de ( mutlu) Mirzat Koç’u da, Koray Özgen i de, Defne Koz’u da, Ayşe Birsel’i de saygı ve sevgi ile izliyorum. Bence iyi var oluyor, iyi harmanlıyor ve süreçlerini iyi yöneterek işlerini iyi sürdürüyorlar.

Peki, endüstriyel tasarıma neler yön veriyor? Dünya genelinde pazarda trendler neler? Tüketici beklentileri ne yönde?
Tasarımcıdan çok üretecinin trend takibinde olduğunu belirterek cevaplamak isterim bu soruyu.Tasarımı genel trendler yönlendiriyor. Tabii yurtdışında tasarımın da pazarı yönlendirdiği çok güzel örnekler bulunuyor, Siemens ve Samsung örneklerindeki gibi. Türkiye’de de dünyada olduğu gibi tüketici ihtiyaçları ve yaşam stilleri, pazarı, dolayısıyla tasarımları yönlendiriyor. Örneğin gayrimenkul sektöründeki “Mortgage” gibi uygulamalarla ev satışları arttı. Bu nedenle 2008’de iç mimarlık piyasasında ciddi bir artış gerçekleşecek. Çünkü bu evlerin borçları ödenecek, inşaatları bitecek ve önümüzdeki yıl itibariyle insanlar evlerine mobilyalar, halılar, aydınlatma elemanları alma ihtiyacı duyacak. Yaşantımızdaki, ekonomimizdeki, ülkemizdeki şartlar yaşam standartlarımızı etkiliyor ve doğan talepler tasarım sektörüne yön veriyor. Ancak belirttiğim gibi tasarım sektörünü ve tasarımcıyı etkileyen faktörlerden en önemlileri malzeme, üretim ve maliyet. Çok iyi tasarımlar yapılabilir ama yüksek maliyetler olduğunda kısır döngü içine giriliyor. Bunu aşmamızın tek yolu Türkiye’nin sürekli imalata dayalı ekonomisini geliştirmesi.
Bu soruya tüketici beklentileriyle ilgili düşüncelerinizi ekleyebilirsiniz.
Tüketici yanından bakarsak, henüz tasarıma dayalı tercih kullanan, bilinçli tüketicinin çok az olduğunu genellikle “en çok görülen, en çok reklamı yapılan en iyisidir” veya “ en ucuz olan tercih edilir” mantığı ile hareket ettiğini görüyoruz; oysa özellikle dayanıklı tüketim malları, ev esyaları ile yapı malzemeleri ile mobilya gibi ürünlerde asla ürün kalitesinden taviz verilmemeli diye düşünürüm ben hep.

Teknoloji oldukça hızlı ilerliyor, gelişiyor. Örneğin cep telefonları birçok özelliğe ve fonksiyona sahip. Sizce bundan sonra neler olacak?
Bir obje sakız olduğunda artık gelişmesi söz konusu olamaz. Cep telefonu artık iletişim kurmak için kullandığımız bir alet olmaktan çıktı. Pek çok boyutu var. Bir prestij göstergesi, insanın cebinde taşıyabildiği çok amaçlı bir çakı gibi oldu. Firmalar da pazardan daha çok pay alabilmek için ürüne farklı görünüm ve özellikler getiriyor. Bunda en çok teknolojinin katkısı oluyor. Örneğin Iphone’daki teknolojik bir farklılık, cep telefonu sektörüne de yeni bir özellik katmış oluyor ve o moda doğrultusunda yeni ürünlerin yapılmasını sağlıyor. Ancak cep telefonu bence raydan artık çıktı. İletişim insanların en hassas noktası, bu ürün ile bu ispatlandı ve vazgeçilemeyen bu olgu için artık elimizde ne formda ve ne işlevde olursa olsun birtakım kutucuklar tutmanın modası da geçecek. Bir sonraki aşamada kıyafetimize, şapkamıza, gözlüğümüze yerleştirilen telefonlar, bunun da ardından beynimize yerleştirilen çip şeklinde iletişim cihazları – türleri olabilir. Yalnızca cep telefonu değil, tüm aletlerin teknoloji sayesinde bu şekilde radikal gelişimler göstereceğini düşünüyorum.

SORU: Endüstriyel tasarımın geleceğini nasıl görüyorsunuz?
Endüstriyel tasarımda gelecekte ne tür ürünler, ne tür malzemeler, ne tür konseptlerle karşılaşacağımızı değerlendirebilirsiniz.
Demin de belirttiğim gibi tasarım pek çok parametre ile paralel giden bir konu . bu anlamda teknolojinin ve yaşam stndartlarının hayatımıza getireeceği talepler ve yenilikler tasarlanacak ürünleri de etkileyecektir.
Çevre ile ilgili sıkıntılı bir döneme girildiğinden, enerji yaratımı, doğal kaynakların verimli kullanımı gibi konulardaki ürün ve üretimlerin dolayısı ile ilgili tasarımların önümüzdeki 10 yıllık süreçte artarak değer kazanacağını düşünüyorum.

Kopya ürünler tüm dünyada üreticilerin canını sıkan bir konu olarak gündemde. Avrupa da kopya ürünler yüzünden oluşan ticari hacmin 300 milyar dolar civarinda olduğu ve etkilenen işçi sayısının da 200 bin dolaylarında olduğu belirtiliyor*
Üreticiyi ve dolayısıyla ekonomiyi olumsuz yönde etkilediği kadar; tasarım tutkunu tüketiciyi de zor durumda bırakan kopya ürünlere yaygın bir şekilde ülkemizde de rastlanıyor
Tasarımcıların “özgün olma, taklit edilememe” kaygısı artık tasarım sürecinin içerisinde net bir şekilde yerini alırken; çoğu tasarımcı- üretici de ticari haklarını, “ ilk kopyası çıkana kadar ne kadar kazanabilirsek” bakış açısı ile değerlendirebiliyor.
Sonuçta kopya ürünlerle ençok kaybeden taraflardan biri kuşkusuz tüketiciler.
orjinal olmayan, dolayısı ile üretim / malzeme kalitesi belli bir düzeyde bulunan ürünlere orjinali kadar para ödememek işten bile değil. Bazı kopyalar var ki gerçeklerinden ayırdetmek mümkün değil.
Bu konu hakkında üreticiler de belli başlı önlemler alıyor elbet.
Kopya bir mobilyayı öncelikli olarak malzeme kalitesinden anlamak mümkün olabliyor. Avrupada yapılmamış bir kopya ürünü, öncelikli olarak malzemesi ele veriyor. Zira çinde veya türkiyede orjinalde kulanılan kalitede, dokuda malzemeler bulmak her zaman mmüknü olamayabiliyor.

Örneğin bir paltrona frau deri koltuğun dikiş kalitesi, deri kalitesi, diğer tüm örneklerden farklı konumlanmış durumda.
Özellikle metal, kromajlı- kaynaklı veya döküm eşyalarda da birleşim ve malzeme kalitesine bakarak belli bir kalite aramak mümkün olabilir
Malzeme ve işçiliğin ötesinde yine pek çok firma sorunun ötesine orjinal imzalar, damgalar , etiketler ve hatta gizli gerlerde bile rastalanbilecek logo kullanımı ile geçmeye çalışıyor. Vitra sandalyelerin , markası, tasarımcı isimleri ve yılları damga olarak alt kısımda yer alırken, republic of fritz hansen, mooi,marimekko gibi özgünlüğü değer bilen markalar etiketlerini oldukça bariz bir sekilde ürün üstüne konumlandırıyor.
Yine bir paltrona frau koltuğu ele alırsak, gerek iç astarlarda özel dokunmuş logolu kumaşın tercih edildiğini ve minde arkasında görünmeyecek bir kısımda deri üstüne markanın işlendiğini görebiliriz.

Plastik ürünlerde durum biraz daha farklı. Malzeme doğası gereği fazlaca yaygınlaşabilen plastik ürünlerin, kopyaları ufak tefek farklar ile üretilebiliyor. Kalıp ve enjeksiyon yöntemi ile üretilen bu tasarımlarda , üretici / tasarımcı firma da çareyi üretim teknojisindeki detayları kullanmakta bulmuş.

Genel olarak tüm plastik ve poliüretan sandalye- koltuk gibi üeşyaların ojinalleri yekpare, eksiz ve devam eden çizgiler; hatlar ile karşımıza çıkarken bu tarzdaki ürünlerin kopyalarında çeşitli ek yerleri ile karşılaşmak kaçınılmaz olacaktır.

Örneğin kartell firması tarafından üretilen bir lambayı ele alalım; bu lamba tasarımının konturu küreyi tamamlayacak şekilde aşağı da kıvrılıyor. Oysa kopyasını üretecek firma için bu çok pahalı bir yatırım. O oynı ürünü yarım küre olarak üretip , aynı ebatlarda ve renklerde fiyasaya sürmeyi tercih edecektir. Çok bilinçli olmayan bir göz ilk başta bu ayrımı yapamayacak; ve çok rahatlıkla orjinal ürün zannedebilecektir. Bu tarzda farklar ik ürün yan yana geldiğinde açıkça ortaya çıkabilir.

Düonyada bu alanda patent savaşları hüküm sürerken, pek çok kurum kopya ürüne karşı dikkat çekmeye çalışıyor bunlardan en etkileyici olanı, 1977 de prof. Rudo busse tarafından ortaya çıkarılan “plagiarius” negatif ödülleri. Her yıl almanyada düzenlenen ambiente fuarında bir serg ive basın toplantısı eşliğinde verilen “ aktion plagiairus ödülleri en başarılı kopya ürün üreten firmalara veriliyor

Diğer bir girişim olan ACID ( anti- copying in design)’e ise firmalar üye oluyorlar ve kendi özgürlüklerini, haklarını korumak adına başta fuarlar olmak üzere çeşitli etkinlikler düzenliyorlar. Kendi bloglarında çeşitli firma ve ürenleri deşifre ederken; ve kullandıkları “ ACID üyesidir” logosu ile müşterilerini bilgilendirmeyi hedefliyorlar

* aktion plagiarius verileri

1. Her şehir bir müze, her yaşam bir ilham kaynağı olduğu için bir tasarımcı, en az yüz yer görmeli ölmeden önce.. batman dan şama, new orlans dan yeni zelandaya kadar.bu nedenle müze ve sehir konusundaki yaklasimim, önlerine çıkan her müze, her şehir şeklinde olacak…
2. Wim wenders – untill the end of the world ‘ ü izlemediyse izlemelidir mutlaka
3. Mutlaka bir U2 konserine gidip sahne, ses ve ışığın son noktasını yaşamalı, burada muhteşem bir müziğin, nsani mesajlarla buluşarak toplumun nasil etkilenebileceğine canlı canlı tanik olmalıdır ( bu satirlari yazarken U2 calmaya basladi i tunes da!)
4. Bir tasarımcı ölmeden önce, bir yumurtanin( kirilmamış) tüm renklerini görebilmeli- nasil görebileceğini bilmelidir ( sevgili dostum emre özgüder’e sevgilerimle)
5. Bir tasarımcı ölmeden önce aşağıdaki kitaplardan bazilarini okumalidir:
– designers are wankers – lee mc Cormick
– interviews – hans ulrich orbist
– the common life of uncommon objects – busch
– the brand gap- marty revneier
– massive change – bruce mau and the institute of without boundries
– lifestyle – bruce mau
– you can find inspiration in everything – paul smith
– ortaçağda endüstri devrimi –jean gimpal
– cristoforo colombo’nun maceraları – paolo emilio terzani
– abidin dino – kültür sanat ve politika üstüne
– jean de la fontaine – masallar
– sigmund freud – sanat ve sanatcilar üstüne
– yenilik iktisadi – chris freeman – luc soete
6. bir tasarimci ölmeden önce mutlaka, farli kültür ve yaşam standartlarında olan en az 100 evin kapısını konuk olarak çalabilmeli, en az yüz kez farkli insanlar ile yemek ve sohbet masasına oturmali
7. bir tasarimci ölmeden önce mutlaka bir çocuk sahibi olmalı ve onun bir hücreden bir insan haline dönüşünü ve bnunu beraberindeki tüm tasarim mucizelerine yakından tanik olmali
8. bir tasarimci ölmeden önce mutlaka, bir parkta bile olsa tüm gününü sadece doğaya adayarak- doğayı inceleyerek geçirmeli